SOKAK LEZZETLERİNE İLİŞKİN TÜKETİCİ TUTUMLARI: GAZİANTEP VE İSTANBUL ÖRNEKLERİ

Yemeğin yalnızca biyolojik bir gereksinim olmadığı, aksine kültürün, kimliğin ve toplumsal belleğin güçlü bir taşıyıcısı olduğu gerçeği günümüzde daha görünür hâle gelmiştir. Özellikle turizm alanında yaşanan dönüşüm, ziyaretçilerin artık yalnızca mekânları değil; o mekânlara özgü yaşam biçimlerini, gündelik pratikleri ve yerel tatları deneyimlemek istediklerini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda sokak lezzetleri, yerel kültürün en canlı, en ulaşılabilir ve en sahici temsil alanlarından biri olarak öne çıkmaktadır.

Sokak lezzetleri; üretildiği coğrafyanın tarihini, sosyal ilişkilerini ve kültürel kodlarını gündelik hayatın içine taşıyan özgün gastronomik unsurlardır. Resmî olmayan yapıları, doğrudan temas imkânı sunmaları ve spontane tüketim pratikleriyle hem yerel halk hem de turistler için güçlü bir deneyim alanı oluştururlar. Buna rağmen, bu lezzetlere yönelik tüketici tutumları ve tüketme niyetlerinin hangi dinamikler doğrultusunda şekillendiği konusu, akademik yazında uzun süre ikincil bir alan olarak kalmıştır.

Bu kitap, sokak lezzetlerini yalnızca “yenilen bir ürün” olarak değil; bireyin tutumları, sosyal çevresi, algıları ve niyetleriyle birlikte şekillenen çok boyutlu bir tüketim olgusu olarak ele almaktadır. Çalışmanın kuramsal temeli, Planlı Davranış Teorisi çerçevesinde oluşturulmuş; sokak lezzetlerine yönelik tutumlar, öznel normlar ve algılanan davranışsal kontrol unsurları bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirilmiştir. Gaziantep ve İstanbul örnekleri üzerinden yürütülen analizler, farklı sosyo-demografik özelliklere sahip tüketicilerin sokak lezzetlerine yükledikleri anlamları ve bu anlamların davranışsal niyetlere nasıl dönüştüğünü ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Eserde, gastronomi ve turizm literatüründeki kuramsal birikim ile alan araştırmasından elde edilen bulgular bir araya getirilmiş; elde edilen sonuçlar yalnızca akademik tartışmalarla sınırlı kalmayarak, uygulamaya dönük çıkarımlar ve önerilerle desteklenmiştir. Bu yönüyle kitap, gastronomi turizmi, tüketici davranışları ve yerel mutfak çalışmaları alanında çalışan araştırmacılar için olduğu kadar; yerel yöneticiler, sektör temsilcileri ve kültürel mirasla ilgilenen tüm paydaşlar için de yol gösterici bir nitelik taşımaktadır.

Sokak lezzetlerinin kültürel mirasın korunması, destinasyon kimliğinin güçlendirilmesi ve sürdürülebilir turizm anlayışının geliştirilmesi açısından taşıdığı potansiyelin daha iyi anlaşılmasına katkı sunması dileğiyle, bu çalışmanın alanyazına ve uygulama alanlarına anlamlı bir kapı aralaması temenni edilmektedir.